‘Samen innoveren is veel kansrijker dan alleen’

17 januari 2019

Edo Biewinga runt, samen met zijn vrouw Maria Buitenkamp, het biologische blauwe bessenbedrijf Noorderbos in Tiendeveen (Drenthe). Binnen hun eigen bedrijf ontwikkelen ze op een areaal van elf hectare “pure, eerlijke producten boordevol biologische blauwe bessen”. Vanuit zijn bedrijf neemt Edo deel aan het innovatiecluster van Innoveins Blueberry Innovators. Zo hoopt Edo gezamenlijk met andere telers tot innovaties in de blauwe bessenteelt te komen.

 

Geen doorsnee teler
In 2006 startten Edo en Maria het biologische blauwe bessenbedrijf Noorderbos. Edo noemt zichzelf geen doorsnee teler. “Mijn vrouw en ik hebben allebei een landbouwachtergrond en hebben altijd ook wel rond de landbouw gewerkt, maar we zaten nooit écht in de praktijk. Wat dat betreft was het starten van Noorderbos wel een sprong in het diepe.” Zoals verwacht moesten ze als late instappers de eerste jaren ontzettend veel leren. “We hadden wel op volkstuinniveau planten geteeld, maar om dat op een schaal van elf hectare te doen is een ander verhaal.”

Biologische teelt
Noorderbos is een van de weinige biologische blauwe bessenbedrijven in Nederland. Waar de biologische blauwe bessenbedrijven die er zijn voornamelijk telen op relatief kleine schaal, doet Noorderbos dit op elf hectare. “We hebben ook bewust gekozen voor biologisch, omdat we onszelf op die manier dwingen iets anders te doen dan anderen”, aldus Edo. Dit is natuurlijk wel ook meteen een handicap van het bedrijf. Biologische blauwe bessenteelt brengt immers uitdagingen met zich mee op het gebied van onkruidbestrijding, arbeid, ziekten en plagen en daar heeft het bedrijf zich ook flink in moeten ontwikkelen.

Uitdagingen in de blauwe bessenteelt
De blauwe bessenteelt in het algemeen zit in een goede marktontwikkeling. De consumptie neemt toe, net als het aandeel van biologische consumptie hierin. De meerprijs die uit biologische blauwe bessen wordt gehaald is echter beperkt, waar de meerkosten (met name door onkruid) fors zijn. “Het is een duurzame teelt waarvoor nauwelijks bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Hooguit biologische middelen die weinig effect hebben op natuur en milieu. Aan de andere kant zorgt de biologische teelt wel voor opbrengstderving omdat een aantal ziekten en plagen niet zo goed bestreden kan worden met biologische methoden.” Ook op het gebied van onkruid liggen grote uitdagingen. Onkruid wieden gebeurt zoveel mogelijk mechanisch, maar hier komt volgens Edo nog steeds veel handarbeid bij kijken. Zoals voor alle blauwe bessentelers geldt ook voor Noorderbos dat het vinden van geschikt personeel een hele klus is. Nadat eerder met regionale scholieren en Poolse uitzendkrachten werd gewerkt, is de werving van personeel nu in eigen beheer. “Voor nu werkt dit goed”, geeft Edo aan. “Maar ook dit is eindig. We werken vooral met Poolse studenten. Doordat we zelf werven is er minder wisseling dan voorheen, maar ook voor hen wordt het steeds minder interessant om naar Nederland te komen.”

Samen innoveren
De uitdagingen onderstrepen het belang van innovatie. “Maar het is ontzettend lastig om alleen te innoveren”, vertelt Edo. Op het vlak van onkruid heeft hij geprobeerd wat dingen te ontwikkelen, maar écht innoveren lukte niet. “Het is veel kansrijker om gezamenlijk met andere blauwe bessentelers innovaties op te pakken. Daarom zijn we ook in Innoveins gestapt.” Edo noemt specifieke thema’s waar het innovatiecluster Blueberry Innovators mee bezig is, zoals een gerobotiseerde of gemechaniseerde oplossing op het gebied van arbeid en gerobotiseerde onkruidbestrijding. “Ik hoop dat we binnen een paar jaar een apparaat ontwikkelen dat praktijkklaar is en autonoom onkruid te lijf gaat. De tijd is inmiddels zo ver voortgeschreden in robotisering, dat dit moet kunnen.” Het zou het leven van een blauwe bessenteler in ieder geval een stuk aangenamer maken.